Hakemlik Rehberi

Hakemler, akademik dergilerin bilimsel niteliğinin sürdürülebilirliğini sağlayan ve yayımlanacak çalışmaların kalitesini yükselten temel unsurlardan biridir. Hakemlik süreci, objektiflik, bilimsel titizlik ve alan uzmanlığı çerçevesinde yürütülmeli; yazarların çalışmalarını geliştirmeye yönelik yapıcı ve metodolojik geri bildirimler sunulmalıdır.

Görevler ve Sorumluluklar

Makale Değerlendirme Süreci
Hakemler, kendilerine iletilen makaleleri ayrıntılı biçimde inceleyerek çalışmanın bilimsel içeriğini, yöntemsel tutarlılığını ve alana katkı düzeyini değerlendirmelidir.
Bu süreçte makalenin özgünlüğü, mevcut literatürle kurduğu ilişki, kullanılan araştırma yönteminin geçerliliği ve ulaşılan bulguların bilimsel niteliği özellikle dikkate alınmalıdır.
Hakem raporlarının dili açık, akademik, nesnel ve yapıcı olmalı; eleştiriler çalışmanın geliştirilmesine katkı sağlayacak nitelikte iletilmelidir.

Tarafsızlık ve Bağımsızlık
Hakemler, değerlendirme sürecinde tam bir tarafsızlık içinde olmalı; herhangi bir çıkar çatışması söz konusu olduğunda bu durumu editörlere zaman kaybetmeden bildirmelidir.
Hakemlik görevi yalnızca hakemin uzmanlık alanına giren çalışmaları kapsamalıdır. Bu ilke, değerlendirme sürecinin bilimsel güvenilirliği açısından temel öneme sahiptir.

Gizlilik ve Etik İlkeler
Hakemler, değerlendirme sürecinde kendilerine iletilen makalelerin gizliliğini korumakla yükümlüdür. İncelenen çalışmadan elde edilen bilgiler üçüncü kişilerle paylaşılmamalı ve kişisel amaçlarla kullanılmamalıdır.
Hakemler, etik dışı uygulamalara (intihal, veri manipülasyonu, uygunsuz atıf vb.) ilişkin bir şüphe tespit ettiklerinde bunu editörlere derhal iletmelidir.

Revizyon ve Düzeltme Sürecine Katkı
Hakemler, yazarlar tarafından yapılan revizyonları titizlikle incelemeli; önceki değerlendirmelere verilen yanıtların yeterliliğini ve düzeltmelerin çalışmayı bilimsel açıdan güçlendirip güçlendirmediğini değerlendirmelidir.
Revizyon önerileri açık, net ve uygulanabilir biçimde iletilmeli; yazarların çalışmayı geliştirmesini kolaylaştıracak bir akademik rehberlik sunulmalıdır.

Uluslararası İlkeler ve Standartlar

Çift Kör Hakemlik
Hakemlik süreci, yazar ve hakem kimliklerinin karşılıklı olarak gizli tutulduğu çift kör değerlendirme ilkelerine uygun biçimde yürütülmelidir. Bu yöntem, nesnelliğin ve bilimsel bağımsızlığın korunmasını sağlar.

Objektif ve Bilimsel Değerlendirme
Hakemler, değerlendirmelerini yalnızca bilimsel ölçütlere dayanarak gerçekleştirmeli; kişisel görüşler, önyargılar veya öznel yaklaşımlar değerlendirme sürecini etkilememelidir.

Etik Hassasiyet
Hakemler, çalışmaların etik ilkelere uygunluğunu gözetmekle yükümlüdür. İntihal, etik dışı veri kullanımı, yanlış yönlendirici alıntılar veya çıkar çatışmaları gibi durumlar tespit edildiğinde editörlere zamanında bildirilmelidir.